Perbelanjaan kakitangan melebihi bantuan tunai kepada bekas atlet, kemudahan perubatan termasuk untuk ahli keluarga, dakwaan pindaan surat tawaran pekerjaan dan aduan layanan kasar menjadi antara pendedahan dalam laporan mengenai Yayasan Kebajikan Atlet Kebangsaan (YAKEB).
Laporan bertajuk “Membongkar Isu Kegagalan Tadbir Urus, Penyelewengan dan Salah Laku dalam YAKEB” memperincikan persoalan mengenai bagaimana dana yayasan digunakan, siapa yang menikmati kemudahannya serta layanan terhadap bekas atlet yang datang memohon bantuan. Aduan itu mempersoalkan keutamaan pengurusan sebuah organisasi yang diwujudkan untuk menjaga kebajikan mereka yang pernah mewakili negara.
Antara angka paling ketara yang dibentangkan ialah RM376,233 perbelanjaan berkaitan kakitangan pada 2024, berbanding RM144,600 untuk Skim Bantuan Khas kepada bekas atlet. Perbezaannya sebanyak RM231,633, dengan perbelanjaan berkaitan kakitangan kira-kira 2.60 kali ganda jumlah skim bantuan tersebut.
Laporan itu turut membangkitkan pembayaran gaji dan bonus kepada empat kakitangan, kemudahan rawatan swasta, kelemahan pemantauan kehadiran, persoalan pembaharuan kontrak serta dakwaan bekas atlet dilayan sambil lewa dan menerima kata-kata kasar ketika mendapatkan bantuan.
Kos kakitangan mengatasi Skim Bantuan Khas
Menurut angka yang dibentangkan dalam laporan, perbandingan perbelanjaan YAKEB bagi 2023 dan 2024 adalah seperti berikut:
Perbelanjaan berkaitan kakitangan dalam jadual tersebut merangkumi gaji, KWSP, PERKESO, perubatan dan insurans kakitangan serta elaun Lembaga Pengarah. Acara dan fungsi pula dinyatakan direkodkan di bawah Aktiviti Atlet.
Pada 2023, perbelanjaan berkaitan kakitangan sebanyak RM348,086 sudah melebihi Skim Bantuan Khas sebanyak RM183,518, atau kira-kira 2.11 kali ganda. Pada 2024, jurang itu semakin besar apabila perbelanjaan berkaitan kakitangan meningkat kepada RM376,233, sedangkan Skim Bantuan Khas menurun kepada RM144,600.
Perbelanjaan acara dan fungsi juga mendapat perhatian. Pada 2023, kategori tersebut mencatat RM1,116,920, bersamaan 54.27 peratus daripada jumlah empat kategori yang dibandingkan dalam laporan. Skim Bantuan Khas pula hanya mewakili kira-kira lapan peratus.
Perbandingan ini menjadi asas aduan mengenai keutamaan penggunaan sumber YAKEB: sejauh mana wang yang diterima benar-benar disalurkan kepada bantuan yang diperlukan bekas atlet, berbanding perbelanjaan pengurusan dan penganjuran acara.
Empat kakitangan, gaji RM339,000 dan bonus sebulan
Laporan itu menyatakan YAKEB mempunyai empat kakitangan pada 2023 dan 2024. Jumlah gaji atau upah mereka ialah RM339,000 pada 2023 dan RM254,800 pada 2024, dengan bonus bersamaan satu bulan gaji bagi setiap kakitangan pada kedua-dua tahun.
Purata tersebut ialah pengiraan berdasarkan jumlah gaji tahunan dan bilangan kakitangan, bukannya kadar gaji sebenar setiap individu.
Walaupun jumlah gaji menurun pada 2024, laporan mempersoalkan beban kos itu berbanding peruntukan kerajaan yang turut berkurang daripada RM2 juta kepada RM1 juta. Jumlah gaji empat kakitangan pada 2024 bersamaan lebih satu perempat daripada peruntukan kerajaan, iaitu 25.48 peratus.
Aduan itu menuntut semakan terhadap kewajaran struktur gaji, bonus dan kos pentadbiran berdasarkan saiz organisasi, tugas kakitangan serta manfaat sebenar yang diterima bekas atlet, termasuk bekas atlet para.
Kakitangan menikmati perlindungan swasta, bekas atlet bergantung pada hospital kerajaan
Laporan turut mendedahkan dakwaan bahawa kakitangan YAKEB membuat tuntutan rawatan pesakit luar di klinik bagi setiap lawatan. Tuntutan itu dikatakan turut melibatkan ahli keluarga kakitangan dan mendapat kelulusan Pengurus Besar.
YAKEB juga dilaporkan membelanjakan kira-kira RM20,000 setahun untuk insurans perubatan kakitangan bagi rawatan pesakit dalam, termasuk rawatan di hospital swasta. Dalam angka perbelanjaan 2024 yang dibentangkan, sebanyak RM31,735 direkodkan khusus bagi perubatan dan insurans kakitangan.
Sebaliknya, menurut maklumat dalam aduan, sebahagian besar bekas atlet yang memerlukan rawatan dirujuk atau mendapatkan rawatan di hospital kerajaan, tanpa menikmati perlindungan perubatan swasta yang setara.
Laporan mempersoalkan ketidakseimbangan kemudahan tersebut. Kakitangan dikatakan menerima tuntutan klinik, manfaat yang turut meliputi keluarga dan perlindungan rawatan swasta, sedangkan bekas atlet merupakan kumpulan penerima manfaat utama penubuhan YAKEB.
Aduan itu menuntut pemeriksaan terhadap dasar kelayakan, had tahunan, kuasa meluluskan tuntutan, dokumen sokongan serta justifikasi penggunaan hospital swasta bagi kakitangan. Akses bantuan perubatan kepada bekas atlet juga diminta diperiksa berdasarkan keperluan mereka.
Dakwaan tarikh surat tawaran dipinda
Dalam isu pekerjaan dan pembaharuan kontrak, laporan memberi perhatian khusus kepada Aminuddin Mohd Nasir, yang dikenal pasti sebagai Pengurus Kanan atau Pengurus Operasi YAKEB.
Aduan membangkitkan persoalan mengenai penerusan perkhidmatannya selepas mencapai umur persaraan yang terpakai. Ia turut menyatakan terdapat percanggahan antara tarikh mula perkhidmatan dalam dokumen pekerjaan asal dengan dokumen yang dipinda kemudian.
Lebih khusus, laporan mengandungi dakwaan bahawa tarikh dalam surat tawaran asal telah dipinda selepas surat itu dikeluarkan.
Sehubungan itu, laporan meminta dokumen asal dan dokumen pindaan dibandingkan untuk menentukan tarikh sebenar permulaan perkhidmatan, pihak yang meluluskan pindaan serta asas penerusan atau lanjutan pelantikan.
Semakan turut diminta terhadap kelulusan, kesahan dokumen pekerjaan, justifikasi kontrak dan pematuhan kepada dasar YAKEB. Aduan itu juga mencadangkan supaya jawatan yang kosong atau kontrak yang tamat dibuka kepada bekas atlet kebangsaan berkelayakan, bukannya meneruskan pelantikan individu sama secara automatik.
Gaji dibayar, sistem kehadiran dipersoal
Laporan mendakwa YAKEB tidak mempunyai sistem berkesan yang boleh disahkan secara bebas untuk merekod dan memantau kehadiran serta waktu bekerja sebenar kakitangan.
Pengurus Besar dilaporkan memutuskan untuk tidak melaksanakan sistem kad perakam waktu atau sistem rasmi lain bagi merekod kehadiran. Pada masa sama, aduan menyatakan tiada mekanisme alternatif yang jelas diwujudkan untuk memastikan waktu bekerja direkod dan dipantau dengan sewajarnya.
Laporan turut membangkitkan ketiadaan proses yang jelas dan sistematik bagi mengesahkan rekod cuti tahunan serta sijil cuti sakit.
Persoalan yang diketengahkan ialah sama ada pembayaran gaji dan perbelanjaan pekerjaan disokong rekod kehadiran, cuti serta sijil cuti sakit yang lengkap dan boleh diperiksa. Aduan itu mencadangkan penggunaan sistem kehadiran formal, disertai prosedur kelulusan dan pengesahan rekod secara bebas.
RM2.816 juta perbelanjaan kakitangan sepanjang lapan tahun
Berdasarkan angka penyata kewangan yang dirujuk dalam laporan, perbelanjaan kakitangan YAKEB sepanjang 2017 hingga 2024 berjumlah kira-kira RM2.816 juta, dengan purata sekitar RM352,000 setahun.
Perbelanjaan tertinggi dinyatakan pada 2017, iaitu RM444,000, manakala angka terendah ialah kira-kira RM255,000 pada 2024.
Laporan meminta jumlah sepanjang lapan tahun itu dinilai berdasarkan kecekapan pentadbiran, saiz organisasi, fungsi kakitangan dan nilai yang sampai kepada bekas atlet. Penilaian tersebut turut dikaitkan dengan tuntutan supaya kos pentadbiran yang tidak kritikal dikurangkan dan lebih banyak sumber disalurkan kepada bantuan kewangan, kesihatan, pekerjaan serta pemulihan kehidupan bekas atlet.
Bekas atlet didakwa menerima kata-kata kasar dan penghinaan
Selain angka kewangan, laporan membawa aduan mengenai layanan terhadap bekas atlet yang datang mendapatkan bantuan.
Antara dakwaan yang dinyatakan ialah kata-kata kasar, layanan sambil lewa, komunikasi tidak wajar, penghinaan dan layanan yang tidak menghormati maruah bekas atlet.
Aduan menegaskan bahawa mereka yang memohon bantuan pernah mewakili Malaysia dan menyumbang kepada pencapaian sukan negara. Ada yang mendapatkan bantuan ketika berdepan masalah kewangan, kesihatan atau kesukaran hidup.
Laporan menuntut supaya pengalaman dan keterangan bekas atlet diperiksa, termasuk cara permohonan mereka diterima, dinilai, diluluskan atau ditolak. Ia turut mencadangkan saluran aduan dan rayuan yang bebas serta sulit supaya layanan tidak wajar dapat dilaporkan tanpa rasa takut terhadap tindakan balas.
Pendirian laporan itu jelas: YAKEB sepatutnya berkhidmat untuk bekas atlet, bukannya menyebabkan mereka menanggung penghinaan ketika memohon bantuan.
Tuntutan siasatan menyeluruh dan rombakan YAKEB
Laporan menggesa kerajaan menjalankan siasatan segera, menyeluruh dan bebas terhadap YAKEB. Skop yang diminta merangkumi tadbir urus, pengurusan kewangan, gaji, bonus, elaun, faedah kakitangan, proses perolehan, tuntutan perubatan, rekod pekerjaan, kehadiran serta pemberian bantuan kepada bekas atlet.
Ia turut mencadangkan penilaian semula kedudukan YAKEB, termasuk kemungkinan meletakkannya di bawah pengawasan Majlis Sukan Negara atau struktur kerajaan yang lebih sesuai, dengan mekanisme audit dan pemantauan dana yang lebih kukuh.
Ukuran prestasi yang dituntut ialah impak sebenar terhadap kebajikan bekas atlet, termasuk tahap kepuasan penerima bantuan dan penyelesaian aduan.
Tuntutan akhirnya ialah supaya setiap ringgit dana awam kepada YAKEB dapat dipertanggungjawabkan, kos pentadbiran yang tidak kritikal dikurangkan dan kebajikan bekas atlet kembali menjadi keutamaan dalam penggunaan dana serta pengurusan yayasan.
YAKEB kini dipengerusikan Datuk Ahmad Shapawi Ismail, yang dilantik berkuat kuasa 8 Mac 2025 menggantikan Datuk Noorul Ariffin Abdul Majeed. Pertukaran kepimpinan ini menimbulkan persoalan sama ada pengerusi baharu telah menyemak semula corak perbelanjaan pentadbiran terdahulu, khususnya kos kakitangan, gaji, bonus dan kemudahan perubatan yang dipersoalkan dalam laporan aduan, atau masih meneruskan pendekatan sama.
Adakah lebih banyak dana kini disalurkan terus kepada kebajikan bekas atlet, atau kos pentadbiran masih diberi keutamaan? Angka kewangan 2023–2024 dalam laporan merujuk tempoh sebelum pelantikannya namun tanda -tanda Datuk Ahmad Shapawi bakal meneruskan cara lama jelas kelihatan. Datuk Ahmad Shapawi ini juga tidak pernah lepas dari isu kontroversi ketika sebagai bekas Ketua Pengarah MSN termasuk isu rasuah.
Kerajaan perlu segera mengarahkan siasatan bebas dan menyeluruh terhadap skandal yang didakwa berlaku dalam YAKEB, meliputi penggunaan peruntukan awam, perbelanjaan kakitangan, gaji, bonus, elaun, tuntutan perubatan serta pembaharuan kontrak yang dipersoalkan dalam laporan aduan. Siasatan mesti meneliti dakwaan pindaan tarikh surat tawaran pekerjaan, kelemahan rekod kehadiran dan layanan tidak wajar terhadap bekas atlet yang memohon bantuan.
Semua dokumen kewangan, rekod kelulusan, kontrak serta keterangan pengadu perlu diperiksa untuk menentukan pihak yang bertanggungjawab dan memastikan tindakan diambil terhadap sebarang salah laku yang dibuktikan. Pertukaran pengerusi tidak boleh dijadikan alasan untuk mengetepikan persoalan pentadbiran terdahulu; setiap ringgit dana YAKEB mesti dipertanggungjawabkan dan kebajikan bekas atlet mesti menjadi keutamaan
LAPORAN ADUAN
